Als je net als N.W. een NaNoWriMo-winnaar bent (gefeliciteerd!), dan heb je nu de eerste versie van je boek klaarliggen, of in ieder geval meer dan 50.000 woorden. Er komt dan een moment dat je het complete verhaal gaat herschrijven. Of zoals wij zeggen: de redigeerschaar erin!  Maar dat valt niet mee…

Ik heb een haat-liefdeverhouding met herschrijven. Aan de ene kant vind ik het leuk om beter na te denken over mijn woordgebruik, de flow van een verhaal, het toevoegen van extra scènes, en puzzelen over bestaande scènes (en ik heb geen last van een inspiratieloos leeg wit scherm). Aan de andere kant vind ik het vreselijk om bepaalde dingen te moeten verwijderen (het bekende ‘kill your darlings’). Ik vind het moeilijk om goed overzicht te hebben van het verhaal, omdat ik mezelf makkelijk verlies in details. Vaak weet ik eigenlijk niet eens waar ik moet beginnen!

Na een kleine internetspeurtocht heb ik wat tips van andere schrijvers gevonden, die ik graag met je wil delen. Wie weet heb jij er ook wat aan! Ik heb er een volgorde aan gegeven, zodat het een handig stappenplan is geworden.

Laat je boek een tijd met rust
Laat de eerste versie van je boek een tijdje liggen. Schrijfdocent James N. Frey (van het boek Zo schrijf je een verdomd goede roman) raadt minstens drie maanden aan. Sommige schrijvers laten het zelfs een jaar liggen en werken ondertussen aan een ander boek. Daarna kijk je (hopelijk) met een frisse kritische blik naar je boek. Een kort verhaal heeft minder rusttijd nodig, vaak maar een week.

Herlezen
Na het laten ‘rusten’ van je boek, kun je beginnen met het compleet herlezen. Let vooral op ‘the big picture’: hoe loopt het verhaal, zijn er stukken die stroef lezen? En klopt alles, van plot tot personage? Let ook of je consequent bent qua vertelperspectief en tijd. Ik print het liefste mijn verhaal uit, omdat dat lekkerder leest, en dan kan ik heerlijk met pen in mijn verhaal strepen. Alles wat niet lekker loopt of onnodig is: schrappen, schrappen, schrappen! (of aanpassen)

Research en Aanvullen
Het kan zijn dat je tijdens het schrijven van je eerste versie iets hebt leeg gelaten, omdat je dingen nog moest uitzoeken. Dan is het tijd om nu goed research te doen. Sommige mensen maken ook aantekeningen tijdens het schrijven, wat nu heel handig kan zijn. Waar kwam je vast te zitten en waar sloeg je dingen over? Lees het na, ga na waar het probleem ligt, en verbeter het.

Hoofdstukken en Spanningsbogen
Sommige mensen schrijven aan één stuk door en gaan pas later nadenken over hoofdstukken. Het herlezen is ook het moment om naar je hoofdstukken te kijken en ze in te delen. Het is gebruikelijk om aan het eind van een hoofdstuk te proberen een soort cliffhanger te hebben, zodat de lezer nieuwsgierig wordt gemaakt naar het volgende hoofdstuk.

Kritiek van Anderen
Vraag iemand om je verhaal te lezen. Frey geeft als tip dat je een schrijversclub kunt opzoeken; hoe kritischer, hoe beter. Als je geen schrijversclub kunt vinden, kun je het ook een vriend/familielid/collega vragen. Frey heeft nog een trucje om ze zo kritisch mogelijk te laten zijn: zeg dat het manuscript niet van jou is, maar van iemand anders. Dan zullen ze niet proberen om je te sparen.
(eerlijk toegegeven: mijn tere schrijvershart verlangt ook wel naar een paar complimentjes, maar kritiek is onmisbaar natuurlijk).

Lees je verhaal hardop
Dit is eventueel ook een handige tip, maar je hoeft het niet per sé te doen: neem jezelf op met opnameapparatuur, terwijl je uit jouw boek leest. Fouten of stroeve scènes merk je extra goed op als je hardop leest.

Grammatica, Spelling, en Originaliteit
Tot slot: de grammatica, de spelfouten, rare zinnen, onnodige woorden, clichés, etc. Probeer die clichés te herschrijven tot iets beters. Dit is het microniveau van je boek en dit kun je het beste tot het laatst bewaren. Stel dat je dit als eerste doet, dan is het zeer waarschijnlijk dat je de spelling later nogmaals kunt checken, omdat je weer nieuwe scènes hebt ingevoegd. Dit scheelt je dubbel werk. Tijdens het herlezen kun je de fouten natuurlijk wel alvast omcirkelen.

Wat vind jij?
Onderaan staan de bronnen die ik heb gebruikt om tot dit redigeerplan te komen. Zelf heb ik nog niet veel ervaring met het herschrijven van een boek (wel met het herschrijven van artikelen en papers). Er zijn ongetwijfeld nog zaken die uitgebreider uitgelicht zouden moeten worden. Zijn er dingen die missen en die in het plan opgenomen moeten worden? Hoe herschrijf jij het liefst? Laat het me weten en reageer.

Bronnen:
http://mistisandefur.blogspot.com/2008/06/fiction-writing-tips-editing-first.html
http://www.dailywritingtips.com/how-to-revise-edit-and-proofread-your-writing/
James N. Frey ‘Zo schrijf je een verdomd goede roman’, hoofdstuk: Herschrijven: aan het einde komt pas de echte ellende. Uitgeverij Scriptum.