Nog nooit was ik zover gekomen! Bij vroegere pogingen tot het schrijven van een verhaal strandde ik al bij het eerste hoofdstuk, maar nu was ik bij het einde van project AWM aanbeland. Drie jaar lang had ik naar dat moment toegewerkt, maar toen het eindelijk zover was, klapte ik dicht.

Terwijl ik eigenlijk juist altijd tegen het schrijven van een begin opzie, werd dat dit keer, ironisch genoeg, compleet omgedraaid: ik kon maar niet dat laatste hoofdstuk schrijven.

Ik houd eigenlijk helemaal niet van eindes, zowel bij boeken als bij films, want meestal vallen ze tegen. Het is maar heel af en toe dat ik bij een film zeg: “Tjonge, wat een mooi einde!”, om vervolgens in huilen uit te barsten (de mensen die met me in de zaal zaten tijdens Finding Neverland zullen mij in die, toch wel iets genante, situatie hebben gezien). Wat een slot tot een goed einde maakt, weet ik eigenlijk niet. Het hangt er vanaf in welke bui ik ben: soms wil ik een gelukkig einde, maar vaak wil ik juist een somberder slot, vooral als dat ook bij het verhaal en/of het filmgenre past (zo heb ik een bepaalde mening over het einde van Spielberg’s War of the Worlds dat bij mij eerder overkwam als een hallucinatie van Tom’s karakter dan dat het echt gebeurde). En smaken verschillen natuurlijk! Niet alleen per persoon, maar ook per land: zo zouden Amerikanen liever een happy end zien, terwijl de Russen een tragisch einde prefereren (of zo heeft een filmboek mij dat ooit wijsgemaakt).

Wat moet een slot eigenlijk bevatten? Uiteraard moet het een afrondende functie hebben, anders zou het niet “slot” of “einde” heten. Maar dat “afronden” kan op verschillende manieren. Zo is er de keuze tussen een gesloten of een open einde: wil je een einde duidelijk neerzetten, zodat elke verhaallijn is afgesloten en dat alle vragen zijn beantwoord? Of laat je de lezers liever achter met raadsels, die zij zelf, naar believen, mogen oplossen? Het eerste zal lezers meer voldoening bieden, terwijl de laatste juist meer ruimte en vrijheid biedt om mensen nog dieper over het verhaal na te laten denken (als ze dat willen, tenminste).

En dan is er nog de lengte van het slot. Wanneer zet je de afsluiting in? Wil je dat het plotseling gebeurt, zo van “boem, klap, the end”? Of heb je liever dat het verhaal stapsgewijs naar het einde toewerkt? Bij het eerste kunnen lezers overrompeld worden en verontwaardigd denken: “Is dit het?” En bij het tweede loop je het risico dat het verhaal zich zo langzaam voortsleept, dat mensen juist uitkijken naar het einde (Return of the King, anyone?), of zelfs al voortijdig afhaken.

Uit die keuzes kun je natuurlijk de gulden, en veilige, middenweg kiezen, maar voor de creatieve, experimenterende durfals onder ons zou het kiezen voor een extreem einde best kunnen werken. Wellicht moet je gewoon een einde schrijven waar je zelf tevreden over bent, want hoe dan ook zullen er mensen zijn die het anders hadden willen zien. Zij die het beter weten, moeten er dan maar een fanfic over schrijven, of iets dergelijks.

Het valt mij trouwens op dat een einde van een verhaal of een film vaak mijn mening over het geheel bepaalt. Misschien voelde ik daarom zo’n enorme onzekerheid toen ik aan mijn laatste hoofdstuk ging werken: het einde maakt het verhaal, of zo denk ik tenminste. En ik vond mijn einde eigenlijk helemaal niet leuk. Het duurde uiteindelijk bijna twee maanden voordat ik over het laatste hoofdstuk tevreden was. Ik was niet jubelend, maar wel blij. Dat vond ik op dat moment wel genoeg: de eerste hoofdstukken van project AWM zijn namelijk van een veel lager niveau. Het einde van AWM luidt dan ook het begin in van het “nieuwe” AWM (oftewel NovaGotha): het gaat in z’n geheel geredigeerd worden – mijn god, ik wil niet weten hoeveel tijd ik daar kwijt aan zal zijn! – en als ik weer bij het einde ben aanbeland, dan zal ik wel zien wat ik ermee doe. Je kunt mijn redenatie namelijk ook omkeren: je kunt dan nog zo’n goed slot hebben, als de rest van het verhaal beneden peil is, schiet je er nog niks mee op!

*Dit blog dankt haar titel aan een uitspraak van Frodo Baggins in Tokiens In de Ban van de Ring.